De eerste stap in het loskoppelen is het vervangen van Microsoft door Linux. Er zijn verschillende mogelijkheden om Linux te proberen : je kan een dual boot installeren op je laptop en dan kan je bij de opstart kiezen tussen Windows of Linux, maar ik wou het wel ‘all the way’ doen : weg met windows en enkel nog linux. Ik beschikte wel over een oude laptop, te oud voor windows 11, maar nog perfect geschikt om Linux te installeren.

Waarom Linux ? Ik ging wat op zoek naar alternatieven voor Windows en dan kom je al snel uit bij een van de Linux distro’s (daarover meer verder in mijn Linux journey). Voordeel van Linux is dat het zeer stabiel is (heel wat servers wereldwijd draaien op Linux)en het is open source en dus gratis.

Wat is Linux?

Linux is een open-source besturingssysteem dat gebruikt wordt op computers, servers en tal van andere apparaten. De oorsprong ligt in 1991, toen de Finse student Linus Torvalds een eigen kernel ontwikkelde, geïnspireerd door Unix. Die kernel vormt de technische kern van het systeem. In combinatie met andere software ontstaat een volledig bruikbaar besturingssysteem.

Linux heeft al lang een sterke reputatie in de serverwereld. De afgelopen jaren is het ook voor gewone computergebruikers toegankelijker geworden. Grafische omgevingen zijn gebruiksvriendelijker, de ondersteuning voor hardware is sterk verbeterd en veel dagelijkse toepassingen zijn eenvoudig beschikbaar. Je hoeft geen specialist te zijn om met Linux te beginnen, al blijven nieuwsgierigheid en enige bereidheid om bij te leren nuttig.

Wat zijn Linux-distributies?

Linux bestaat niet als één kant-en-klaar systeem. De kernel vormt de basis, maar verschillende ontwikkelaars combineren die met andere software, een grafische omgeving en hulpmiddelen. Zo ontstaan Linux-distributies, vaak kortweg “distro’s” genoemd.

Er bestaan honderden distributies, elk met een eigen doelgroep en aanpak. Sommige zijn bijzonder toegankelijk voor wie van Windows komt. Andere leggen de nadruk op prestaties, flexibiliteit of het gebruik op oudere hardware. Een lichte distributie kan soms met 2 GB RAM functioneren, terwijl 8 GB voor veel gangbare desktopsystemen een comfortabele basis is. Mijn Lenovo-laptop uit 2020 met 8 GB RAM draait bijvoorbeeld vlot op Linux Mint.

Distributies zijn vaak verwant aan elkaar. Ubuntu is bijvoorbeeld zowel een distributie als de basis voor andere systemen, waaronder Linux Mint. Ubuntu en Mint bieden versies met langdurige ondersteuning (LTS), terwijl Fedora ongeveer om de zes maanden een nieuwe versie uitbrengt. Een echte rolling-release-distributie, zoals Manjaro, werkt met doorlopende updates in plaats van grote, afzonderlijke versies.

Bij Linux wordt software meestal geïnstalleerd via pakketbeheerders en gecontroleerde softwarebronnen. Dat maakt het installeren en bijwerken overzichtelijk, al blijft ook bij Linux aandacht voor beveiliging en updates noodzakelijk. Welke distributie het best past, hangt vooral af van je eigen verwachtingen en de hardware die je gebruikt.

Welke software kun je gebruiken?

Een overstap naar Linux betekent dat je soms afscheid neemt van vertrouwde Windows-programma’s. Voor veel toepassingen bestaan echter goede alternatieven. Denk aan LibreOffice of ONLYOFFICE voor documenten en spreadsheets, en aan browsers, e-mailprogramma’s en andere dagelijkse hulpmiddelen die ook onder Linux beschikbaar zijn.

Niet elk Windows-programma heeft een volwaardig Linux-alternatief. Sommige toepassingen kun je proberen via Wine of Bottles, maar succes is niet gegarandeerd. In mijn geval bleek vooral de software voor de bediening van mijn rolluiken een uitdaging. Daar kom ik in een afzonderlijk hoofdstuk op terug.

Een voordeel van Linux is dat je verschillende distributies eenvoudig kunt verkennen, bijvoorbeeld via een virtuele machine. Je hoeft dus niet meteen definitief voor één systeem te kiezen.

Hoe begin je met Linux?

Voor een eerste installatie raad ik aan een reservecomputer te gebruiken. Zo kun je rustig experimenteren zonder je dagelijkse werkomgeving in gevaar te brengen. Maak vooraf altijd een back-up van belangrijke bestanden. Een Linux-installatie zal je bestaande gegevens overschrijven wanneer je ervoor kiest de volledige schijf te gebruiken.

Mijn eerste installatie verliep in grote lijnen als volgt:

• Download het ISO-bestand van de officiële website van de gekozen distributie.
• Maak met een programma zoals Rufus of balenaEtcher een opstartbare USB-stick.
• Start de computer op vanaf de USB-stick. Soms moet je daarvoor in het UEFI- of BIOS-menu de opstartvolgorde aanpassen.
• Probeer Linux indien mogelijk eerst in de live-omgeving en voer daarna pas de installatie uit. Controleer daarbij zorgvuldig welke schijf en installatieopties je selecteert..

Ik gebruikte hiervoor een oudere Lenovo-laptop uit 2020. Mijn Windows-computer hou ik momenteel nog achter de hand, zodat ik zonder druk kan experimenteren. Met wat opzoekwerk en enkele pogingen lukte het om een volledig werkende Linux-installatie op te zetten.